МУЗЫКА ҒЫЛЫМЫНДАҒЫ ФЕНОМЕНОЛОГИЯЛЫҚ ӘДІС
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.65199/2617-6823-2025-1-2Ключевые слова:
феноменологиялық әдіс, музыкалық өнер, музыкалық талдау, музыкатанудағы методология, Гуссерль, герменевтикаАннотация
Екі бөлімге арналған бұл мақалада Ресей және әлемдік музыка ғылымында күн артқан сайын сұраныс артып келе жатқан феноменологиялық әдістің мазмұны қарастырылады. Бұл әдіс әлі қалыптасу деңгейінде, оның мазмұны әзірше қайшылықты әрі аса түсінікті емес екені белгілі болып тұр. Осы ұғымның өзі музыкатанушы-аналитикке, сонымен бірге орындаушы интерпретатордың шығармаларды орындау барысында музыка табиғатын түсінуінеқұрал бола алады. Бұған қоса феноменологиялық әдіс психологияда тыңдаушының музыканы тануын анықтаудағы құрал қызметін де атқара алады. Феноменологиялық әдістің негізін қалаушы Эдмунд Гуссерль ұғымында бұл әдіс «таза» күйінде «алғышартсыздыққа» негізделген, яғни аналитик/интерпретатордың алған білімі мен кәсіби тәжірибесінен «бас тартуы» музыканың мәнін танытатын сипаттамаларды түсіну қабілетіне мүмкіндік береді. Бірақ мұның парадокс болу себебі – музыкалық дүниенің көркем мәніне бойлай алатын тек «жоғары» деңгейдегі мамандар тәжірибесі мүмкіндік береді. Зерттеліп отырған әдістің жаңашылдығы кең танымал болған және тың музыканы түсіну үшін жаңа аналитикалық көзқарасты ұсынуында Оның пайда болуы музыкалық туындының мәнін, олардың танымалдылық деңгейін және тыңдаушыларға әсерін түсіндірмейтін дәстүрлі аналитикалық тәсілдердің белгілібір кризисті жағдайларына байланысты. Феноменологиялық әдістің практикалық колданысы мақаланың екінші бөлімінде фортепианолық миниатюра жанрында көрсетілетін болады.
Әдебиеттер тізімі
Arkadev, Mihail. Fundamental’nye problemy muzykal’nogo ritma i «nezvushashchee»: Vremya, metr, notnyi tekst, artikulyatsiya [Fundamental Problems of Musical Rhythm and the “Non-Sounding”: Time, Meter, Musical Text, Articulation]. Lap Lambert Academic Publishing, 2012. (in Russian)
Berger, Harris, Friedlind Riedel, and David Vanderhamm, editors. The Oxford Handbook of the Phenomenology of Music Cultures. Oxford University Press, 2024.
Daruhadi, Gagah. “Phenomenological Method as a Theoretical Basis of Qualitative Methods.” International Journal of Social Health, vol. 3, no. 9, 2024, pp. 599–613. doi:10.58860/ijsh.v3i9.238.
De Souza, Jonathan, Benjamin Steege, and Jessica Wiskus, editors. The Oxford Handbook of the Phenomenology of Music. Oxford University Press, 2023. doi:10.1093/oxfordhb/9780197577844.013.1.
Descartes, René. Metafizicheskie razmyshleniya [Metaphysical Meditations]. Izbrannye proizvedeniya [Selected Works]. Goslitizdat, 1950. (in Russian)
Druzhkin, Yuriy. “Pesnya kak sotsiokul’turnyi fenomen.” [“Song as a Sociocultural Phenomenon.”]. Observatoria kul’tury, no. 3, 2010, pp. 63–67. (in Russian)
Ferrara, Lawrence. Philosophy and Analysis of Music: Bridges to Musical Sound, Form, and Reference. Greenwood Press, 1991.
Govar, Natal'ya. Fortepiannaya miniatyura otechestvennykh kompozitorov XX – pervoi chetverti XXI vekov kak istoriko-kul'turnyi i khudozhestvennyi fenomen [The Piano Miniature of Russian Composers of the 20th – First Quarter of the 21st Century as a Historical, Cultural, and Artistic Phenomenon]. 2024. Rossiiskii nauchno-issledovatel'skii institut kul'turnogo i prirodnogo naslediya imeni D. S. Likhacheva, dissertatsiya doktora iskusstvovedeniya. (in Russian)
Gubskiy, Yevgeniy, et. al. edit. Filosofskiy entsiklopedicheskiy slovar’ [Philosophical Encyclopedic Dictionary]. Moskva, INFRA-M, 2006. (in Russian)
Gulyanitskaya, Natalya. Metody nauki o muzyke [Methods of the Science of Music]. Moskva, Muzyka, 2009. (in Russian)
Heidegger, Martin. Istok khudozhestvennogo tvoreniya [The Origin of the Work of Art]. Translated by A. V. Mikhailov, Akademicheskii proekt, 2005. (in Russian)
Husserl, Edmund. “Filosofiya kak strogaya nauka: Sbornik sochinenii.” [“Philosophy as a Rigorous Science: Collected Works.”]. Saguna, 1994, pp. 101–126. (in Russian)
Husserl, Edmund. Kartezianskie meditatsii [Cartesian Meditations]. Translated by V. I. Molshanov, Akademicheskii Proekt, 2010. (in Russian)
Inishev, Ilya. “Ponyatie mira v transtsendental’noi i germenevticheskoi fenomenologii.” [“The Concept of the World in Transcendental and Hermeneutic Phenomenology.”]. Vestnik TGPU, no. 11, 2007, pp. 5–10. (in Russian)
Kosilova, Yelena. “Phenomenologiya muzykal’nogo ponimaniya: sluchai rok-muzyki.” [“Phenomenology of Musical Understanding: The Case of Rock Music.”]. Horizon, vol. 11, no. 2, 2022, pp. 607–624. (in Russian)
Kurenkova, Rimma, and Darya Nikitina. Fenomenologo-germenevticheskaya interpretatsiya v muzykal’no-ispolnitel’skom iskusstve: Uchebnoe posobie [Phenomenological-Hermeneutic Interpretation in Musical Performance Art: A Textbook]. Vladimir State University, 2017, p. 115. (in Russian)
Lochhead, Judith. “Phenomenological Approaches to the Analysis of Music: Report from Binghamton.” Theory and Practice. Music Theory Society of New York State, vol. 11, 1986, pp. 9–13.
Losev, Aleksey. “Muzyka kak predmet logiki.” [“Music as an Object of Logic.”]. Forma. Stil’. Vyrazhenie [Form. Style. Expression]. Mysl’, 1995, pp. 187–315. (in Russian)
Medova, Anastasiya. Fenomenologiya muzykal’nogo opyta [Phenomenology of Musical Experience]. Reshetnev Siberian State University of Science and Technology, 2021. (in Russian)
Nazaikinskii, Yevgeniy. Poetika muzykal’noi miniatyury [Poetics of the Musical Miniature]. Harmony website, http://harmony.musigidunya.az/rus/archivereader.asp?s=1&txtid=193#top. Accessed 15 January 2024. (in Russian)
Orlov, Genrikh. Drevo muzyki [The Tree of Music]. Saint-Petersburg, Kompozitor, 2005. (in Russian)
Razeev, Dmitriy. “Razvitie fenomenologii v Rossii.” [“The Development of Phenomenology in Russia.”]. Vestnik Rossiiskoi khristianskoi gumanitarnoi akademii, vol. 11, no. 4, 2010, pp. 152–160. (in Russian)
Slonimskii, Nikolay. Absolyutnyi slukh [Absolute Pitch]. Saint-Petersburg, Kompozitor, 2006. (in Russian)
Sokol, Vladimir. “Fenomenologiya muzykal’nogo myshleniya.” [“Phenomenology of Musical Thinking.”]. Vestnik Tyumenskogo gosudarstvennogo universiteta. Filosofiya, no. 10, 2014, pp. 93–101. (in Russian)
Stepanov, Yuriy. Kontsepty: Tonkaya plenka tsivilizatsii [Concepts: The Subtle Film of Civilization]. Yazyki slavyanskikh kul’tur, 2007. (in Russian)
Ushakova, Darya. “Fenomenologicheskii metod v interpretatsii muzykal’nogo proizvedeniya.” [“The Phenomenological Method in the Interpretation of a Musical Work.”]. Filosofsko-kulturologicheskii zhurnal. https://fki.lgaki.info/2021/07/01/phenemenologisheskii. Accessed 16 January 2025. (in Russian)
Zemtsovskii, Izaliy. “Apologiya ‘muzykal’nogo veshchestva’.” [“Apologia of the ‘Musical Substance’.”]. Muzykal’naya akademiya, no. 2, 2005, pp. 181–192. (in Russian)
Жүктеулер
жарияланды
Дәйексөзді қалай келтіруге болады
Выпуск
Раздел
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2025 Eurasian Science and Arts
Бұл жұмыс Creative Commons атрибуты бойынша лицензияланған. 4.0 Халықаралық лицензия.
Журналда жарияланған ғылыми жарияланымдарға авторлық құқық олардың авторларына тиесілі. Журналдың мазмұны Creative Commons Attribution 4.0 (CC-BY) лицензиясы бойынша таратылады.
Лицензия шарттарын мына веб-сайттан табуға болады: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/
