СЕРГЕЙ ПРОКОФЬЕВТІҢ СКРИПКАҒА АРНАЛҒАН №1 ОР. 19 КОНЦЕРТІНДЕГІ ДӘСТҮР МЕН ЖАҢАШЫЛДЫҒЫ
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.65199/2617-6823-2026-21-3Ключевые слова:
Сергей Прокофьев, скрипкаға арналған концерт, жаңашылдық, дәстүрлер, форма, оркестрлеу, музыкалық стильАннотация
Зерттеу нәтижесінде ор. 19 № 1 концерт XIX ғасыр дәстүрлерін музыкалық модернизм эстетикасымен байланыстыратын өтпелі типтегі шығарма, концерттік ойлаудың жаңа моделін қалыптастырушы туынды ретінде көрсетілген. Жүргізілген зерттеудің практикалық маңыздылығы скрипка концертінің стилистикалық трансформациясын, оның әрі қарайғы эволюциясын тереңірек түсінуде, сондай-ақ алынған нәтижелерді концерт жанрын алдағы уақытта зерттеуде, педагогикалық практикада және орындаушылық интерпретацияда пайдалану мүмкіндігінде жатыр.
Зерттеудің мақсаты – Концерттің көркемдік идеясындағы дәстүрлі және жаңашыл элементтердің, өзара әрекеттесу ерекшеліктерін анықтау және оның жанрдың тарихи қалыптасуындағы орнын белгілеу. Ғылыми мәселе скрипка концертінің классикалық үлгісінен алшақтау дәрежесін анықтаудан және композитордың жанрға деген инновациялық көзкарасын негіздеуден тұрады. Зерттеудің әдіснамалық негізін Концертті ХХ ғасырдың басындағы эстетикалық үрдістер контексінде көркемдік тұрғыдан аяқталған жүйе ретінде қарастыруға мүмкіндік беретін тарихи-стильдік, тұтас және салыстырмалы талдаулар құрайды.
Зерттеу барысында Прокофьевтің жаңашылдығы дәстүрлі концерттік драматургияның трансформациясынан, атап айтқанда циклдің қарқындық және бейнелік схемасының өзгеруінен, лейттақырыптың рөлінен, арка тәріздес композициялық құрылымның қалыптасуынан, сондай-ақ оркестрдің, камералық сипатта қолданылуынан және солистпен өзара әрекеттесу ерекшелігінен көрінетіні анықталды. Сонымен қатар, жаңа интонациялық-бейнелік мазмұнға қарамастан, композитор классикалық концерттің жанрлық белгілерін сақтайтыны атап өтілді.
Зерттеу нәтижесінде ор. 19 № 1 концерт XIX ғасыр дәстүрлерін музыкалық модернизм эстетикасымен байланыстыратын өтпелі типтегі шығарма, концерттік ойлаудың жаңа моделін қалыптастырушы туынды ретінде көрсетілген. Жүргізілген зерттеудің практикалық маңыздылығы скрипка концертінің стилистикалық трансформациясын, оның әрі қарайғы эволюциясын тереңірек түсінуде, сондай-ақ алынған нәтижелерді концерт жанрын алдағы уақытта зерттеуде, педагогикалық практикада және орындаушылық интерпретацияда пайдалану мүмкіндігінде жатыр.
Әдебиеттер тізімі
Список источников
Coetzee, Zoë. Orchestration and Narrative in Prokofiev’s Violin Concerto No. 1 in D major: A study of color and texture. University of Cape Town, 2025. Doctoral dissertation.
Hsieh, Fang-Chun. A Study of Prokofiev’s Two Violin Concertos: A Comparison, and an Exploration of Prokofiev’s Compositional Style. University of Cincinnati, 2024. DMA dissertation.
Арановский, Марк. Мелодика С. Прокофьева. Ленинград, Музыка, 1969.
Гребнева, Ирина. Скрипичный концерт в европейской музыке ХХ века. Москва, Государственный институт искусствознания, 2011. Докторская диссертация.
Иноченко, Елена. «С. Прокофьев. Первый концерт для скрипки с оркестром (D-dur): исполнительский анализ». Sciences of Europe, т. 3, № 3, 2016, с. 86–96, www.cyberleninka.ru/article/n/s-prokofiev-pervyy-kontsert-dlya-skripki-s-orkestrom-d-dur-ispolnitelskiy-analiz/viewer. Дата доступа 24 февраля 2026.
Кравец, Нелли. Инструментальные концерты Прокофьева. Москва, Государственный институт искусствознания, 1999. Кандидатская диссертация.
Махмуд, Диана. Струнно-смычковое исполнительство Казахстана на рубеже ХХ–XXI веков: проблемы стиля. Алматы, 2018.
Нестьев, Израиль. Жизнь Сергея Прокофьева. Москва, Советский композитор, 1973.
Прокофьев, Сергей. Автобиография. Москва, Советский композитор, 1973.
Сорокер, Яков. Скрипичное творчество С. Прокофьева. Москва, Музыка, 1965.
Холопов, Юрий. «Творчество Прокофьева в советском теоретическом музыковедении». С. С. Прокофьев: статьи и исследования. Москва, Музыка, 1972, с. 299–332.
Холопова, Валентина. Формы музыкальных произведений. Санкт-Петербург, Лань, 2001.
References
Aranovsky, Mark. Melodika S. Prokof’eva [Melody of S. Prokofiev]. Leningrad, Muzyka, 1969. (In Russian)
Coetzee, Zoë. Orchestration and Narrative in Prokofiev’s Violin Concerto No. 1 in D major: A study of color and texture. University of Cape Town, 2025. Doctoral dissertation.
Grebneva, Irina. Skripichnyi kontsert v evropeiskoi muzyke XX veka [Violin Concerto in European Music of the 20th Century]. Moscow, State Institute for Art Studies, 2011. Doctoral dissertation. (In Russian)
Hsieh, Fang-Chun. A Study of Prokofiev’s Two Violin Concertos: A Comparison, and an Exploration of Prokofiev’s Compositional Style. University of Cincinnati, 2024. DMA dissertation.
Inochenko, Elena. “S. Prokof’ev. Pervyi kontsert dlia skripkis orkestrom (D-dur): ispolnitel’skii analiz” [“S. Prokofiev. The First Concerto for Violin and Orchestra (D-major): Performance Analysis”]. Sciences of Europe, vol. 3, no. 3, 2016, pp. 86–96, www.cyberleninka.ru/article/n/s-prokofiev-pervyy-kontsert-dlya-skripki-s-orkestrom-d-dur-ispolnitelskiy-analiz/viewer. Accessed 24 February 2026. (In Russian)
Kholopov, Iurii. “Tvorchestvo Prokof’eva v sovetskom teoreticheskom muzykovedenii” [“Prokofiev’s Work in Soviet Theoretical Musicology”]. S. S. Prokof’ev: stat’i i issledovaniia [S. S. Prokofiev: Articles and Research]. Moscow, Muzyka, 1972, pp. 299–332. (In Russian)
Kholopova, Valentina. Formy muzykal’nykh proizvedenii [Forms of Musical Works]. St. Petersburg, Lan, 2001. (In Russian)
Kravets, Nelli. Instrumental’nye kontserty Prokof’eva [Prokofiev’s Instrumental Concertos]. PhD dissertation, State Institute for Art Studies, 1999. (In Russian)
Makhmud, Diana. Strunno-smychkovoe ispolnitel’stvoKazakhstana na rubezhe XX-XXI vekov: problemy stilya [String and Bow Performance of Kazakhstan at the Turn of the 20th-21st Centuries: Problems of Style]. Almaty, 2018. (In Russian)
Nest’ev, Izrail’. Zhizn’ Sergeya Prokof’eva [The Life of Sergei Prokofiev]. Moscow, Sovetskii kompozitor, 1973. (In Russian)
Prokof’ev, Sergei. Avtobiografiia [Autobiography]. Moscow, Sovetskii kompozitor, 1973. (In Russian)
Soroker, Iakov. Skripichnoe tvorchestvo S. Prokof’eva [Violin Works of S. Prokofiev]. Moscow, Muzyka, 1965. (In Russian)
Жүктеулер
жарияланды
Дәйексөзді қалай келтіруге болады
Выпуск
Раздел
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Eurasian Science and Arts
Бұл жұмыс Creative Commons атрибуты бойынша лицензияланған. 4.0 Халықаралық лицензия.
Журналда жарияланған ғылыми жарияланымдарға авторлық құқық олардың авторларына тиесілі. Журналдың мазмұны Creative Commons Attribution 4.0 (CC-BY) лицензиясы бойынша таратылады.
Лицензия шарттарын мына веб-сайттан табуға болады: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/
