КЕСКІНДЕМЕ МЕН ГРАФИКАДАҒЫ ЖЕКЕ СТИЛЬ: БЕЙНЕЛЕУ МОТОРИКАСЫНЫҢ ҚҰРЫЛЫМЫ
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.65199/2617-6823-2026-21-1Ключевые слова:
жеке көркем стиль, көркем бейнелеу, экспрессивті моторика, моторлық даму деңгейлері, жекешелендіру ресурстары, бейімділіктер, иерархия, жүйелік инверсияАннотация
Мақалада суреттерді жасау кезінде суретшінің жеке стилі қарастырылады. Көркем бейненің жеке ерекшеліктерін өзіне ғана сүйене отырып талдау мүмкін емес екендігі көрсетілген. Сол себепті, зерттеу тақырыбын сырттан бақылауға және ол туралы объективті түсінік қалыптастыруға мүмкіндік беретін кейбір сыртқы когнитивті құрылымды қолдану қажет. Бұл зерттеуде Николай Бернштейннің моторлы құрылыс деңгейлері жүйесі осындай сыртқы дизайнға айналды. Ол бейнелеу моторикасының барлық спектрін көрсетеді, ең қарапайымынан бастап, ой мен сезімнің қозғалысына әсер ететіндеріне дейін.
Зерттеу әдістемесі иконографиялық әдіс бейнелеу қызметінің психофизиологиясымен біріктірілген пәнаралық тәсіл принциптеріне негізделген. Бейнелеу іс-әрекетінің өзі иерархиялық жүйе болғандықтан, мұндай жүйелердің жұмысының жалпы заңдылықтарын білу қажет. Атап айтқанда, күрделі иерархиялық жүйелердің жұмыс істеу ерекшелігі жүйелік инверсияларды қалыптастыру мүмкіндігі ретінде ескеріледі. Жүйелік инверсияда иерархияның кейбір төменгі, бағынышты элементі онда басым мәнге ие болады.
Зерттеу жеке тұлғаның өзін-өзі көрсету стилі үш ресурсты жүзеге асыру арқылы қалыптасатынын анықтады. Біріншісі – бейнелеу бейімділіктерінің жүйесін құрайтын қозғалыс құрылысының жеке деңгейлерінің салыстырмалы (және абсолютті) дамуы. Екінші ресурс - әрбір қозғалыс деңгейінің мазмұндық толтырылымы, ол субъектінің алған сенсорлық және қозғалыс тәжірибесінен туындайды. Үшінші ресурс бейнелеу өнерінде кездесетін жүйелік инверсияларды қамтиды; олардың болуы белгілі бір көркемдік қозғалыс шеңберінде заңдастырылған.
Бейнелеу өнеріндегі жеке көркемдік стильді зерттеу дәстүрлі иконографиялық әдісті де, бейнелеу әрекетінің психофизиологиясын да, айналып келгенде, жүйелік тәсілді де қамтитын пәнаралық зерттеулер шеңберінде жүзеге асырылуы керек деген қорытынды жасалды.
Әдебиеттер тізімі
Список источников
Alam, Mohammad Farogh. ”Impressionism and Expressionism: A Comparative Study of Two Art Movements”. Journal of Emerging Technologies and Innovative Research. Vol. 10, Issue 4, 2023, pp. 676–680.
Lloyd-Cox, James, and Alan Pickering, and Joydeep Bhattacharya. “Evaluating Creativity: How Idea Context and Rater Personality Affect Considerations of Novelty and Usefulness”. Creativity Research Journal. No. 3 (35), 2022, pp. 354–368. DOI: 10.1080/10400419.2022.2125721
Rex, Eugene Jung, and Hunter R. Dan. “A Call to More Imaginative Research into Creative Achievement”. Creativity Research Journal. No. 4 (34), 2023, pp. 373–390. DOI:10.1080/10400419.2022.2143094
Ruohan, Liang, and Elis Syuhaila binti Mokhtar, and Mohd Fauzi bin Sedon. “Visual Observation and Visual Analysis on the Expressive lines as a Self-emotion in Artist's Paintings”. International Journal of Academic Research in Progressive Education and Development. Vol. 13, No. 1, 2024, pp. 2464–2478. DOI: 10.6007/IJARPED/v13-i1/20938
Smith, Steven M., and Zsoit Beda. “Unconscious Work Doesn’t Work”. Creativity Research Journal. No. 3 (35), 2023, pp. 369–379. DOI: 10.1080/10400419.2023.2189358
Аксакалова, Жазира. «Историческая память, воплощенная искусством графики (Произведения Н.С. Гаева из фондов Национального музея РК)». Eurasian Science & Arts. Т. III, № 18, 2025, с. 28–38. DOI: 10.65199/2617-6823-2025-3-3. (На казахском).
Бакиева, Ольга, и Игорь Щетинин. «Методы формирования индивидуальной творческой манеры у студентов педвуза». Проблемы современного педагогического образования. № 60-1, 2018, с. 20–22.
Бернштейн, Николай. Физиология движений и активность. Москва, Наука, 1990, 494 с.
Волошина, Людмила. «Творческая индивидуальность и традиционное русское искусство». Традиционное прикладное искусство и образование. № 3 (29), 2019, с. 166–174. DOI: 10.24411/2619-1504-2019-00060.
Данилочкина, Анастасия. «Развитие взглядов на творческую индивидуальность в период Ренессанса». Власть. № 4, 2010, с. 74–78.
Зеленова, Юлия, и Марина Краснова. «Авторское творчество в профессиональной деятельности». Бюллетень науки и практики. № 8, 2024, с. 459–471. DOI: 10.33619/2414-2948/105/58.
Кошкина, Ольга. «Мир линий в гравюрах И. Т. Богдеско: пластическая система и динамика». Известия РГПУ им. А. И. Герцена. № 172, 2014, с. 120–127.
Манасян, Лиана. «Понятие “Стиль” как объект изучения гуманитарного знания». Общество: философия, история, культура. № 12, 2016, с. 70–72.
Мириманов, Виль. Изображение и стиль: Специфика постмодерна. Стилистика 1950–1990-х. Москва, Российский государственный гуманитарный университет, 1998, 80 с.
Ткаченко, Людмила, и Андрей Ткаченко. «Личность художника и развитие индивидуального творческого стиля». Вестник Кемеровского государственного университета культуры и искусств. № 31, 2015, с. 77–82.
Фаворский, Владимир. Литературно-теоретическое наследие. Москва, Советский художник, 1988, 590 с.
References
Aksakalova, Zhazira. “Istoricheskaya pamyat', voploshchennaya iskusstvom grafiki (Proizvedeniya N.S. Gaeva iz fondov Nacional'nogo muzeya RK) [Historical Memory Embodied in Graphic Art (Works by N.S. Gaev from the Collections of the National Museum of the Republic of Kazakhstan]”. Eurasian Science & Arts, Vol. III, no. 18, 2025, pp. 28–38. DOI: 10.65199/2617-6823-2025-3-3. (in Kazakh).
Alam, Mohammad Farogh. ”Impressionism and Expressionism: A Comparative Study of Two Art Movements”. Journal of Emerging Technologies and Innovative Research. Vol. 10, Issue 4, 2023, pp. 676–680.
Bakieva, Olga, and Igor Shchetinin. “Metody formirovaniya individual'noj tvorcheskoj manery u studentov pedvuza [Methods of Forming an Individual Creative Style among Students of a Pedagogical University]”. Problemy sovremennogo pedagogicheskogo obrazovaniya [Problems of Modern Pedagogical Education], no. 60-1, 2018, pp. 20–22. (in Russian)
Bernshtein, Nikolaj. Fiziologiya dvizhenij i aktivnost' [Physiology of Movement and Activity]. Moscow, Nauka, 1990. (in Russian)
Danilochkina, Anastasiya. “Razvitie vzglyadov na tvorcheskuyu individual'nost' v period Renessansa [The Development of Views on Creative Individuality during the Renaissance]”. Vlast' [Power], no. 4, 2010, pp. 74–78. (in Russian)
Favorskij, Vladimir. Literaturno-teoreticheskoe nasledie [Literary and Theoretical Heritage]. Moscow, Sovetskij hudozhnik, 1988, 590 p. (in Russian)
Koshkina, Olga. “Mir linij v gravyurah I. T. Bogdesko: plasticheskaya sistema i dinamika [The World of Lines in the Engravings of I. T. Bogdesko: Plastic System and Dynamics]”. Izvestiya RGPU im. A. I. Gercena [Izvestiya of the Herzen State Pedagogical University], no. 172, 2014, pp. 120–127. (in Russian)
Lloyd-Cox, James, and Alan Pickering, and Joydeep Bhattacharya. “Evaluating Creativity: How Idea Context and Rater Personality Affect Considerations of Novelty and Usefulness”. Creativity Research Journal. No. 3 (35), 2022, pp. 354–368. DOI: 10.1080/10400419.2022.2125721
Manasyan, Liana. “Ponyatie “Stil'” kak ob"ekt izucheniya gumanitarnogo znaniya [The Concept of 'Style' as an Object of Study in the Humanities]”. Obshchestvo: filosofiya, istoriya, kul'tura [Society: Philosophy, History, Culture], no. 12, 2016, pp. 70–72. (in Russian)
Mirimanov, Vil. Izobrazhenie i stil': Specifika postmoderna. Stilistika 1950–1990-h [Image and Style: The Specificity of Postmodernism. Stylistics of the 1950s–1990s]. Moscow, Rossijskij gosudarstvennyj gumanitarnyj universitet, 1998. (in Russian)
Rex, Eugene Jung, and Hunter R. Dan. “A Call to More Imaginative Research into Creative Achievement”. Creativity Research Journal. No. 4 (34), 2023, pp. 373–390. DOI: 10.1080/10400419.2022.2143094
Ruohan, Liang, and Elis Syuhaila binti Mokhtar, and Mohd Fauzi bin Sedon. “Visual Observation and Visual Analysis on the Expressive lines as a Self-emotion in Artist's Paintings”. International Journal of Academic Research in Progressive Education and Development. Vol. 13, No. 1, 2024, pp. 2464–2478. DOI: 10.6007/IJARPED/v13-i1/20938
Smith, Steven M., and Zsoit Beda. “Unconscious Work Doesn’t Work”. Creativity Research Journal. No. 3 (35), 2023, pp. 369–379. DOI: 10.1080/10400419.2023.2189358
Tkachenko, Lyudmila, i Andrey Tkachenko. “Lichnost' hudozhnika i razvitie individual'nogo tvorcheskogo stilya [The Artist's Personality and the Development of an Individual Creative Style]”. Vestnik Kemerovskogo gosudarstvennogo universiteta kul'tury i iskusstv [Bulletin of the Kemerovo State University of Culture and Arts], no. 31, 2015, pp. 77–82. (in Russian)
Voloshina, Lyudmila. “Tvorcheskaya individual'nost' i tradicionnoe russkoe iskusstvo [Creative Individuality and Traditional Russian Art]”. Tradicionnoe prikladnoe iskusstvo i obrazovanie [Traditional Applied Art and Education], no. 3 (29), 2019, pp. 166–174. DOI: 10.24411/2619-1504-2019-00060. (in Russian)
Zelenova, Yuliya, and Marina Krasnova. “Avtorskoe tvorchestvo v professional'noj deyatel'nosti [Author's Creativity in Professional Activities]”. Byulleten' nauki i praktiki [Bulletin of Science and Practice], no. 8, 2024, pp. 459–471. DOI: 10.33619/2414-2948/105/58. (in Russian)
Жүктеулер
жарияланды
Дәйексөзді қалай келтіруге болады
Выпуск
Раздел
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Eurasian Science and Arts
Бұл жұмыс Creative Commons атрибуты бойынша лицензияланған. 4.0 Халықаралық лицензия.
Журналда жарияланған ғылыми жарияланымдарға авторлық құқық олардың авторларына тиесілі. Журналдың мазмұны Creative Commons Attribution 4.0 (CC-BY) лицензиясы бойынша таратылады.
Лицензия шарттарын мына веб-сайттан табуға болады: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/
