КАМИЛЬ СЕН-САНСТІҢ «САМСОН МЕН ДАЛИЛА» КЕЗЕҢДІК ТАРИХЫ: МЕТРОПОЛИТЕН-ОПЕРАСЫНЫҢ МАТЕРИАЛДАРЫНА НЕГІЗДЕЛГЕН МҰРАҒАТТЫҚ ЗЕРТТЕУ ТӘЖІРИБЕСІ
##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:
https://doi.org/10.65199/2617-6823-2025-2-1Ключевые слова:
Камиль Сен-Санс, Самсон мен Далила, Метрополитен операсы, мұрағаттық зерттеу, орындаушылық дәстүр, ориентализм, femme fatale, репертуар, XIX ғасырдың француз операсыАннотация
Мақала Камиль Сен-Санстың «Самсон мен Далила» («Samson et Dalila», 1877) операсының сахналық тарихына және оның халықаралық орындалу дәстүріне арналған. Зерттеу Нью-Йорк қаласындағы Метрополитен операсының мұрағаттық материалдарына, Operabase және Opéra de Paris деректеріне, сондай-ақ отандық және шетелдік дереккөздерге сүйенеді. Зерттеу мәселесі – операның сахналық интерпретациялары мен орындаушылық дәстүрінің эволюциясын музыкалықтану, театртану және мәдениеттануды біріктіретін пәнаралық тұрғыдан кешенді талдаудың болмауы.
Әдіснамасы тарихи-мәдени, мұрағаттық және салыстырмалы талдау тәсілдеріне, сондай-ақ иконографиялық және гендерлік зерттеу әдістеріне негізделеді. Негізгі материал ретінде афишалар, бағдарламалар, сын мақалалар, ноталық басылымдар және орындаушылық дәстүрдің дамуын бейнелейтін визуалды деректер пайдаланылды. Metropolitan Opera Archives және Operabase цифрлық платформаларының қолданылуы қойылымдардың географиясын нақтылауға және Далиланың бейнесінің ғасырдан астам уақыт ішіндегі эволюциясын айқындауға мүмкіндік берді.
Зерттеу барысында операның сахналық тағдырындағы негізгі кезеңдер анықталды – XIX ғасырдың соңы мен қазіргі заманғы Еуропа мен АҚШ қойылымдарына дейін. «Самсон мен Далила» операсының әлемдік репертуарда тұрақты сақталуы оның музыкалық-драмалық мазмұнымен қатар, музыкалық ориентализм парадигмасына және femme fatale архетипіне сәйкес болуымен түсіндіріледі. Ерекше назар XX–XXI ғасырлардағы Метрополитен операсы қойылымдарындағы визуалды символика мен орындаушылық тәсілдердің трансформациясына аударылды.
Зерттеудің ғылыми жаңалығы – Метрополитен операсының бұрын пайдаланылмаған мұрағаттық материалдарын ғылыми айналымға енгізу және репертуарлық хронологияны нақтылау. Нәтижелердің практикалық маңызы - оларды музыкалық тарих, опера педагогикасы және мәдениеттану салаларында қолдану мүмкіндігімен байланысты. Болашақ зерттеулердің келешегі жетекші әлемдік театрлардың мұрағаттық деректерін салыстырмалы талдау арқылы XIX ғасырдың екінші жартысындағы француз операсының халықаралық таралуын кешенді зерттеуде жатыр.
Әдебиеттер тізімі
References
Andreas Jacob. “Samson et Dalila in the New Bärenreiter Edition at the Paris Opera.”
Takte Online, 2016. https://www.takte-online.de/en/music-theatre/detail/artikel/samson-et-dalila-mit-der-baerenreiter-neuausgabe-in-paris/index.htm
Bru Zane Mediabase. https://bruzanemediabase.com
Elina Garanca as Dalila. Financial Times, 28 Sept. 2018. https://www.ft.com/content/e41ef544-c0a9-11e8-84cd-9e601db069b8
Encyclopaedia Britannica. “Maurice Abravanel.” Encyclopaedia Britannica, Inc. Accessed 24 June 2025.
Fay, Laurel E. Shostakovich: A Life. Oxford University Press, 2000.
Grimmer, Jessica H. From Femme Ideale to Femme Fatale: Contexts for the Exotic Archetype in Nineteenth-Century French Opera. M.A. thesis. University of Cincinnati, 2014.
Grove Music Online. “Barenboim, Daniel”; “Prêtre, Georges”; “Abravanel, Maurice.” Oxford University Press. https://www.oxfordmusiconline.com
Halbreich, Harry. Saint-Saëns. Paris: Fayard, 2002.
Henson, Karen. “Samson et Dalila: Vocal Interpretation and Performance Practice.” Opera Quarterly, vol. 32, no. 2–3, 2016, pp. 145–167.
Hervé Lacombe. The Keys to French Opera in the Nineteenth Century. University of California Press, 2001.
Karácsony, Noémi. “Orientalism and the Representation of the Other in Camille Saint-Saëns’s Samson et Dalila.” Studia Musicologica, vol. 59, no. 1, 2018, pp. 45–62. https://doi.org/10.1556/606.2018.59.1.3
Karácsony, Noemy. “Oriental Cultures Represented in the Opera Samson et Dalila.” Bulletin of the Transilvania University of Braşov, Series VIII, vol. 12, no. 2, 2019, pp. 43–48. PDF.
Karácsony, Noémi, and Mădălina Dana Rucsanda. “At the Crossroads Between Opera and Oratorio: Biblical Themes and the 19th-Century French Opera.” Studia UBB Musica, vol. 68, no. 1, 2023, pp. 21–38.
Kuzbakova, Gulnara. Istoriya postanovok opery “Samson i Dalila” v XIX–XX vekakh: opyt faktologicheskogo analiza (The Staging History of the Opera “Samson et Dalila” in the 19th–20th Centuries: A Factual Analysis). Materialy Mezhdunarodnoi nauchno-prakticheskoi distantsionnoi konferentsii, edited by A. A. Dadyrova. Kazakh National University of Arts, 2021, pp. 137–144. (in Russian)
Levine, James. “James Levine, Metropolitan Opera Conductor, Dies at 77.” The New York Times, 15 Mar. 2021.
Levine, Robert. A chiaroscuro-free, shiny Samson et Dalila at The Met = 25 September 2018 https://bachtrack.com/review-samson-dalila-alagna-garanca-tresnjak-metropolitan-opera-new-york-september-2018?utm_source=chatgpt.com
Locke, Ralph P. “Constructing the Oriental ‘Other’: Saint-Saëns’s Samson et Dalila.” Cambridge Opera Journal, vol. 3, no. 3, 1991, pp. 261–302. https://doi.org/10.1017/S0954586700000631
Locke, Ralph P. “The Exotic in Nineteenth-Century French Opera, Part 2: Plots, Characters, and Musical Devices.” Nineteenth-Century Music Review, Cambridge University Press, 2022.
Macdonald, Hugh. Saint-Saëns and the Stage: Operas, Plays, Pageants, a Ballet and a Film. Cambridge University Press, 2019. https://doi.org/10.1017/9781108607504
Masterworks Broadway. 2014. https://masterworksbroadway.com
Mountain Media, LLC A Tragedy of Biblical Proportions https://mountainmessenger.com/a-tragedy-of-biblical-proportions/
Metropolitan Opera Archives. “Samson et Dalila: Performance Database.” Accessed 14 Aug. 2025. https://archives.metopera.org
Opéra de Paris Archives. https://www.operadeparis.fr
Operabase. “Samson et Dalila: Worldwide Performance Database.” Accessed 6 Sept. 2025. https://www.operabase.com
Sallinger, Elizabeth. Saint-Saëns’ “Other”: Orientalism in Samson et Dalila. Duquesne University, 2010.
San Francisco Opera Archive. “Performance Database.” https://archive.sfopera.com
Saint-Saëns, Camille. Samson et Dalila. Translated by A. Gorchakova. Moscow: A. Gutheil, ca. 1893. https://www.notarhiv.ru/
Tusbulatova, Zarina. K voprosu ispolnitel’skoi sud’by opery “Samson i Dalila” K. Sen-Sansa (On the Performance Fate of Camille Saint-Saëns’s Opera “Samson et Dalila”). Iskusstvo i kul’tura: ot izucheniya k issledovaniyu, posvyashchennaya 20-letiyu Kazakhskogo natsional’nogo universiteta iskusstv, pod red. G. A. Alpeisovoi. Mezhdunarodnye magisterskie chteniya – 2018. Astana, 2018, pp. 141–147. (in Russian)
Tusbulatova, Zarina. O repertuare opernykh partii metso-soprano (On the Repertoire of Mezzo-Soprano Opera Roles). Kul’tura, iskusstvo i obrazovanie v kontekste dukhovnogo vozrozhdeniya. Mezhdunarodnyi nauchnyi forum ASTANA ART-SCIENCE FORUM. Astana, 2018, pp. 192–198. (in Russian)
Taruskin, Richard. Music in the Nineteenth Century. Oxford University Press, 2010.
Waleson, Heidi. Samson et Dalila and Aida Reviews: A New Direction Takes a Familiar Course. The Wall Street Journal, 2018. https://www.wsj.com/articles/samson-et-dalila-and-aida-reviews-a-new-direction-takes-a-familiar-course-1538425906
Mountain Media, LLC A Tragedy of Biblical Proportions. https://mountainmessenger.com/a-tragedy-of-biblical-proportions/
Жүктеулер
жарияланды
Дәйексөзді қалай келтіруге болады
Выпуск
Раздел
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2025 Eurasian Science and Arts
Бұл жұмыс Creative Commons атрибуты бойынша лицензияланған. 4.0 Халықаралық лицензия.
Журналда жарияланған ғылыми жарияланымдарға авторлық құқық олардың авторларына тиесілі. Журналдың мазмұны Creative Commons Attribution 4.0 (CC-BY) лицензиясы бойынша таратылады.
Лицензия шарттарын мына веб-сайттан табуға болады: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/
